در حال بارگذاری 0%
// منو.exe
خانه رزومه بلاگ تماس سفارش
English فارسی
~/blog / technology / wifi-5ghz-wall-penetration

چرا وای‌فای ۵ گیگاهرتز سریع‌تر است ولی از دیوار رد نمی‌شود؟

اسم وای‌فای خانه‌تان را نگاه کنید. تقریباً همه‌ی روترهای این چند سال اخیر، دو شبکه پخش می‌کنند: یکی که آخرش 2.4G دارد و یکی که 5G دارد. تجربه‌تان هم همین را می‌گوید: شبکه‌ی ۵ گیگاهرتز سرعتی می‌دهد که دانلود را سرسام می‌آورد، ولی همین که یک اتاق عقب‌تر بروید یا یک درِ اتاق را ببندید، آنتن‌ها یکی‌یکی خالی می‌شوند. شبکه‌ی ۲٫۴ گیگاهرتز اما کند است، ولی از پشت دو دیوار هم هنوز جواب می‌دهد.

این رفتار تصادفی نیست و ربطی هم به کیفیت روتر ندارد؛ یک معامله‌ی فیزیکی است که از روز اول در قوانین موج‌ها نوشته شده: هر چه فرکانس بالاتر، ظرفیت داده بیشتر و نفوذ در موانع کمتر. در این نوشته می‌بینیم این معامله دقیقاً کجا امضا می‌شود — در پهنای باند، در برخورد موج با دیوار، و در طول موج ۱۲ سانتی‌متری در برابر ۶ سانتی‌متری. آخر مقاله هم با Python نقشه‌ی سیگنال یک آپارتمان کامل را برای هر دو باند شبیه‌سازی می‌کنیم و در یک آزمایشگاه تعاملی، آپارتمان را با هر دو فرکانس روشن می‌کنید.

چرا وای‌فای ۵ گیگاهرتز سریع‌تر است ولی از دیوار رد نمی‌شود؟

# جواب کوتاه: یک معامله‌ی دوطرفه با فیزیک

بگذارید جواب یک‌خطی را اول بگویم: سرعتِ ۵ گیگاهرتز از پهنای باندش می‌آید و ضعفش از طول موجش. باند ۵ گیگاهرتز صدها مگاهرتز فضای خالی در اختیار می‌گذارد تا داده در آن جا شود؛ به‌همین دلیل می‌تواند کانال‌های پهن‌تر و سرعت چند برابر بدهد. اما همان موج کوتاه‌تر، هنگام عبور از ماده — هر ماده‌ای — بخش بزرگ‌تری از انرژی‌اش را از دست می‌دهد و راحت‌تر هم به‌جای رد شدن، برمی‌گردد.
یعنی ۵ گیگاهرتز «بهتر» نیست؛ فقط معامله‌اش فرق می‌کند. با انتخاب بین ۲٫۴ و ۵، در واقع دارید دو ستون یک معادله را با هم عوض می‌کنید: سرعت را می‌دهید و نفوذ می‌گیرید، یا برعکس. برای اینکه این تعویض ستون‌ها را لمس کنید، دو شبکه را کنار هم بگذاریم:
۲٫۴ گیگاهرتز

طول موج ~۱۲ سانتی‌متر؛ فقط ۳ کانال غیرهم‌پوشان؛ کانال‌های ۲۰ و ۴۰ مگاهرتزی؛ از دو دیوار بتنی هم رد می‌شود؛ شلوغ‌ترین باند دنیا — مایکروویو، بلوتوث و ده‌ها وای‌فای همسایه همه همین‌جا هستند

۵ گیگاهرتز

طول موج ~۶ سانتی‌متر؛ حدود ۱۹ کانال غیرهم‌پوشان؛ کانال‌های ۸۰ و ۱۶۰ مگاهرتزی؛ از یک دیوار بتنی به‌سختی رد می‌شود؛ خلوت و بی‌دردسر — ولی بردش در آپارتمان چند برابر کوتاه‌تر است

یک اشتباه رایج را همین اول خاموش کنیم: این 5G هیچ ربطی به 5G موبایل ندارد. در وای‌فای، عدد، فرکانس رادیویی است؛ در موبایل، نسل پنجم شبکه. اسم‌ها شبیه‌اند چون هر دو «پنجم/پنج» هستند، نه چون کاری مشابه می‌کنند.

# همان اتفاقی که برای صدای همسایه می‌افتد

این پدیده را قبلاً تجربه کرده‌اید، حتی اگر اسمش را ندانید. همسایه‌ی پشت دیوار موسیقی بلند می‌گذارد: چیزی که از دیوار می‌گذرد و بی‌رحم به شما می‌رسد بیس است — بوم‌بومِ بم. آنچه تقریباً هیچ‌وقت از دیوار نمی‌گذرد وکال و صدای زیر است. صدا هم موج است، و دیوار هم برای موج‌های کوتاه و بلند یک‌جور رفتار نمی‌کند: موج بم با طول موج چند متری، از دیوارِ سنگین هم راحت عبور می‌کند؛ موج زیر با طول موج سانتی‌متری، در همان دیوار مکیده می‌شود و می‌میرد.
وای‌فای دقیقاً همین قاعده را رعایت می‌کند — با یک تفاوت مهم: صدای همسایه موج مکانیکی است و در هوا سفر می‌کند، ولی وای‌فای موج الکترومغناطیسی است، هم‌خانواده‌ی نور و رادار و گرمای مایکروویو. عدد فرکانس‌ها هم دقیقاً وسط همان داستان است: باند ۲٫۴ گیگاهرتز طول موجی حدود ۱۲ سانتی‌متر دارد و باند ۵ گیگاهرتز حدود ۶ سانتی‌متر. یعنی وقتی از 2.4 به 5 می‌روید، عملاً از «بیس» به «زیر» رفته‌اید — و دیوارها هم همان رفتاری را با وای‌فای می‌کنند که با صدای همسایه: از موج بلند رد می‌شوند، موج کوتاه را می‌بلعند.
پس در ادامه، دو سؤال را جداگانه باز می‌کنیم. اول: چرا فرکانس بالاتر به‌خودی‌خود سرعت نمی‌دهد، ولی جا برای سرعت باز می‌کند؟ دوم: وقتی موج به دیوار می‌رسد، دقیقاً چه چیزی می‌بُرد؟

# بیت‌ها روی موج: وای‌فای واقعاً چه می‌فرستد؟

وای‌فای، داده را روی یک موج حامل سوار می‌کند. روتر شما یک موج سینوسی با فرکانس ثابت تولید می‌کند و با تغییرات ریزِ دامنه و فاز همان موج، بیت‌ها را رویش سوار می‌کند — مدولاتور همین جفت‌های دامنه‌وفاز را به «نماد» تبدیل می‌کند و هر نماد چند بیت حمل می‌کند. گیرنده هم سینوس را می‌شناسد، فاز و دامنه را از رویش برمی‌دارد و بیت‌ها بیرون می‌آیند. کل جادوی وای‌فای همین است: بیت روی موج، موج در هوا.
حالا سؤال این است: چرا برای این کار به دو باند جدا نیاز داریم؟ چرا همه با هم روی ۲٫۴ نیستیم؟ جواب در قوانین رادیو است: فرکانس‌ها یک منبع محدود هستند — مثل نوار پارکینگ. بخشی از نوار به رادیو و تلویزیون داده شده، بخشی به موبایل، بخشی به ماهواره، و فقط چند پنجره‌ی کوچک «آزاد» است که هر کسی بدون اجازه و بدون حق امتیاز می‌تواند از آن‌ها استفاده کند. وای‌فای هم روی همین پنجره‌ها زندگی می‌کند.
دو پنجره‌ی اصلی وای‌فای خانگی، دو باندی هستند که می‌شناسید. و نکته‌ی تاریخی جالب این است که این دو پنجره با ۱۴ سال فاصله باز شدند:
1
۱۹۹۷ — اولین وای‌فای روی ۲٫۴ — باند ISM، همان باندی که اجاق‌های مایکروویو (۲٫۴۵ گیگاهرتز) و بی‌سیم‌های خانگی مجاز بودند از آن استفاده کنند. ناحیه‌ی خاکستریِ طیف؛ مالِ همه — ارزان و بی‌دردسر
2
۱۹۹۹ — 802.11a روی ۵ گیگاهرتز — باندی تازه و خلوت که اجازه‌ی کانال‌های پهن‌تر و سرعت ۵۴ مگابیت می‌داد؛ ولی آنتن‌هایش گران بود و نفوذش کم — و سال‌ها سرنشین نداشت
3
۲۰۰۹ به بعد — بازگشت ۵ گیگاهرتز — با 802.11n و بعد 802.11ac (کانال ۸۰ مگاهرتزی)، ۵ گیگاهرتز به روترهای خانگی عادی رسید و همان دو شبکه‌ای شد که امروز می‌بینید
ⓘ
چرا وقتی مایکروویو روشن است وای‌فای لگ می‌زند؟ چون اجاق مایکروویو در ۲٫۴۵ گیگاهرتز کار می‌کند — دقیقاً وسط باند وای‌فای 2.4. مایکروویو درست کار می‌کند و آبِ غذا را می‌جوشاند، ولی یک نشتی کوچک میلی‌واتی دارد؛ همان نشتی برای گیرنده‌ای که کنارش ایستاده، یک صدای غریب همه‌بانده است. وای‌فای ۵ گیگاهرتز اصلاً این مشکل را ندارد — چون از اول، پنجره‌ی دیگری برای زندگی انتخاب کرده است.

# راز سرعت: خودِ عددِ ۵ نیست، جایِ پُر است

این‌جا جایی است که بیشتر مقاله‌ها اشتباه می‌کنند: می‌گویند «فرکانس بالاتر یعنی موج بیشتری در ثانیه، پس بیت بیشتری در ثانیه». این جمله درست نیست. تعداد نوسان‌های موج، به‌تنهایی هیچ بِیتی حمل نمی‌کند؛ بیت‌ها روی تغییرات موج سوار می‌شوند، نه روی نوسان‌هایش. موج ۲٫۴ گیگاهرتزی هم اگر جا داشته باشد می‌تواند سریع باشد؛ و موج ۵ گیگاهرتزی اگر جا نداشته باشد، کند می‌ماند.
آنچه واقعاً سرعت می‌سازد، پهنای باند است — چند هرتز از طیف به شما رسیده. رابطه‌اش هم از شانون می‌آید: ظرفیت یک کانال با پهنای باندش مستقیماً رشد می‌کند (C = B·log₂(1+SNR)). پهنای باند دو برابر، ظرفیت تقریباً دو برابر — همین‌قدر ساده. و این‌جا است که باند ۵ گیگاهرتز برنده‌اش می‌کند: چون جای خالی دارد.
در باند 2.4 فقط حدود ۸۰ مگاهرتز فضای آزاد وجود دارد — برای همین هیچ‌وقت کانال‌های پهن‌تر از ۲۰ و گاهی ۴۰ مگاهرتز در آن جا نمی‌شود، و فقط ۳ کانال غیرهم‌پوشان (۱، ۶، ۱۱) دارید. باند ۵ گیگاهرتز اما چند صد مگاهرتز فضای آزاد دارد: کانال‌های ۸۰ و ۱۶۰ مگاهرتزی بی‌دردسر جا می‌شوند و حدود ۱۹ کانال غیرهم‌پوشان در اختیار دارید. کانال ۸۰ مگاهرتزی یعنی چهار برابر «نوار نقاله‌ی» داده — و همان چند برابر، همان سرعتی است که در اعداد روتر می‌بینید: با 802.11n، یک جریان آنتنی روی کانال ۴۰ مگاهرتزی سقفش حدود ۱۵۰ مگابیت است؛ روی 802.11ac، همان یک جریان روی کانال ۸۰ مگاهرتزی به ۴۳۳ مگابیت می‌رسد.
پس عدالت فیزیکی برقرار است: عدد 5 سرعت نمی‌دهد؛ طول باند سرعت می‌دهد — و طیفِ خالی، فقط در فرکانس‌های بالا پیدا می‌شود. زیر ۱ گیگاهرتز همه‌چیز مال رادار و تلویزیون و موبایل است؛ جا برای کانال ۸۰ مگاهرتزی اصلاً وجود ندارد. سرعت به‌صورت جانبی از پنجره‌ی فرکانس بالا وارد می‌شود.

# وقتی موج به دیوار می‌رسد: سه سرنوشت

حالا طرفِ دوم معامله: دیوار. یک موج رادیویی که به سطح یک ماده می‌رسد، سه سرنوشت دارد — و در هر سه، فرکانس بالاتر یعنی باخت سنگین‌تر:
1
رد شدن (عبور) — بخشی از موج از داخل دیوار می‌گذرد. ولی داخل دیوار، میدان الکتریکی موج مولکول‌ها را وادار به لرزش می‌کند و هر لرزش، انرژی را به گرما تبدیل می‌کند. میزان این «جذب دیالکتریک» با فرکانس بالا می‌رود — دیوار برای موج ۵ گیگاهرتزی «غلیظ‌تر» است
2
بازتاب — بخشی هم اصلاً وارد دیوار نمی‌شود؛ از سطح برمی‌گردد. ضریب بازتاب سطوح ساختمانی با فرکانس بالا می‌رود؛ موج ۵ گیگاهرتزی بیشتر از 2.4 «به دیوار می‌خورد» و برمی‌گردد، مثل فوت‌سفره‌ای که روی کمد می‌چرخد
3
پیچیدن از لبه (پراش) — بخشی هم سرش را پایین می‌گذارد و از لبه‌ی دیوار و درِ باز پشتش قاچاق می‌شود. قدرت این قاچاق به نسبت «اندازه‌ی مانع به طول موج» بستگی دارد: طول موج ۱۲ سانتی‌متری راحت‌تر از ۶ سانتی‌متری از لبه‌ها پیچ می‌خورد و در خانه پخش می‌شود
و یک باخت بدون دیوار هم هست: حتی در هوای آزاد، توان سیگنال با فاصله افت می‌کند — قانون معروف تلفات فضای آزاد. نکته‌ی ظریف این است که در همین قانون هم فرکانس کار می‌کند: در فاصله‌ی یکسان، سیگنال ۵ گیگاهرتز حدود ۷ دسی‌بل بیشتر از ۲٫۴ افت می‌کند. یعنی ۵ گیگاهرتز قبل از رسیدن به اولین دیوار، یک جریمه‌ی اولِ راه خورده است.
برای اینکه این افت‌ها شناور و تخمینی نمانند، واحد استانداردشان دسی‌بل است — مقیاسی لگاریتمی: هر ۳ دسی‌بل یعنی نصف توان، هر ۱۰ دسی‌بل یعنی یک‌دهم. جدول زیر اتلاف تقریبی انواع موانع خانه را برای دو باند نشان می‌دهد (اعداد حدودی‌اند و به ضخامت و جزئیات ساخت بستگی دارند):
مانع اتلاف در ۲٫۴ گیگاهرتز اتلاف در ۵ گیگاهرتز معادل در توان
شیشه‌ی معمولی ۲–۳ dB ۵–۸ dB تا یک‌ششم توان
درِ چوبی ۳–۴ dB ۶–۱۰ dB تا یک‌دهم توان
دیوار گچی/جیپسومی ۳–۴ dB ۶–۸ dB تا یک‌ششم توان
دیوار آجری ۶–۱۰ dB ۱۲–۱۶ dB تا یک‌چهلم توان
بتن معمولی ۱۰–۱۵ dB ۲۰–۲۵ dB تا یک‌سیصدم توان
بتن مسلح (میله‌های فولادی) ۱۵–۲۰ dB ۲۵–۴۰ dB تا یک‌ده‌هزارم توان
حالا حساب کتاب خانه‌ی خودتان را بکنید. یک روتر معمولی با ۲۰ dBm کار می‌کند — یعنی ۱۰۰ میلی‌وات. گیرنده‌ی لپ‌تاپ هم برای سرعت خوب به حدود −۷۰ dBm نیاز دارد؛ یعنی کل بودجه‌ی ۹۰ دسی‌بلی شما همین‌جا خرج می‌شود و هر دسی‌بلش باید درست تقسیم شود. همان ۵ متر فاصله در هوای آزاد ۵۴ دسی‌بل می‌برد (در ۲٫۴) — خب، ۳۶ دسی‌بل مانده. یک دیوار بتنی اضافه کنید: در ۲٫۴ حدود ۱۲ دسی‌بل، در ۵ گیگاهرتز حدود ۲۲ دسی‌بل. جلوتر یک دیوار آجری، بعد یک درِ چوبی... در ۲٫۴ لپ‌تاپ کنار آخرین دیوار هنوز آنتن دارد؛ در ۵ گیگاهرتز بودجه تمام شده و اتصال به پایین‌ترین نرخ یا قطع رسیده است.
ⓘ
وای‌فای خودش را با افت وفق می‌دهد. وقتی سیگنال ضعیف می‌شود، اولین قربانی سرعت است، نه اتصال: مودم از مدولاسیون‌های متراکم به مدولاسیون‌های ساده‌تر تنزل می‌کند — نمادهای کم‌بیت به‌جای پربیت — و «همان آنتن پر است ولی سرعت نیامده» یعنی شما وسط همین نردبان ایستاده‌اید. اتصال آخرین مرحله‌ای است که می‌میرد؛ سرعت اولین.

# با Python: نقشه‌ی سیگنال یک آپارتمان

حرف که تمام شد، برویم سراغ کد. یک آپارتمان ۱۶×۸ متری می‌سازیم با دو دیوار بتنی (هر کدام با یک درِ باز) و یک روتر در اتاق نشیمن. مدل حساب ساده‌ای دارد: برای هر نقطه از خانه، توان دریافتی = توان فرستنده منهای تلفات فضای آزاد در فاصله‌ی مستقیم، منهای اتلاف هر دیواری که خط مستقیم روتر-به-نقطه از آن عبور می‌کند. بعد همین را دو بار، یک‌بار با 2412 مگاهرتز و یک‌بار با 5180 مگاهرتز حساب می‌کنیم:
wifi_map.py
# wifi_map.py - signal strength map of an apartment, 2.4 GHz vs 5 GHz
# Model: received power = TX power - free-space path loss - losses of every wall crossed
import math
 
TX_DBM = 20.0             # ~100 mW, a typical home router
SENSITIVITY = -70.0       # below this, "good quality" is gone
CELL = 0.25               # meters per grid cell
W, H = 64, 32             # grid size -> a 16 m x 8 m floor plan
 
ROOM_W, ROOM_H = W * CELL, H * CELL   # 16 m x 8 m
 
# two concrete walls with door gaps: living room, then two rooms behind
WALLS = [
    {'x': 7.5,  'door': (6.5, 8.0)},   # wall 1: door at the bottom
    {'x': 12.0, 'door': (0.0, 1.2)},   # wall 2: door at the top
]
LOSS = (12.0, 22.0)      # dB lost crossing one concrete wall (2.4, 5 GHz)
 
ROUTER = (1.5, ROOM_H / 2)   # router 1.5 m from the left wall, centered
 
 
def fspl(d, f_mhz):
    """Free-Space Path Loss in dB (d in meters)."""
    if d < 0.1: d = 0.1
    return 20 * math.log10(d / 1000.0) + 20 * math.log10(f_mhz) + 32.44
 
 
def wall_crossings(x0, y0, x1, y1):
    """How many concrete walls the ray from (x0,y0) to (x1,y1) pierces."""
    n = 0
    for w in WALLS:
        if (x0 - w['x']) * (x1 - w['x']) < 0:
            t = (w['x'] - x0) / (x1 - x0)
            y = y0 + t * (y1 - y0)
            lo, hi = w['door']
            if not (lo <= y <= hi):
                n += 1
    return n
 
 
def rssi(px, py, f_mhz):
    d = math.hypot(px - ROUTER[0], py - ROUTER[1])
    p = TX_DBM - fspl(d, f_mhz)
    n = wall_crossings(ROUTER[0], ROUTER[1], px, py)
    return p - n * (LOSS[0] if f_mhz < 3000 else LOSS[1])
 
 
SHADE = '░░▒▒▓▓▓███'          # weakest -> strongest
 
 
def render(f_mhz):
    rows = []
    for gy in range(H):
        row = ''
        for gx in range(W):
            p = rssi((gx + 0.5) * CELL, (gy + 0.5) * CELL, f_mhz)
            k = int((p - (-92)) * (len(SHADE) - 1) / ((-30) - (-92)))
            row += SHADE[max(0, min(len(SHADE) - 1, k))]
        rows.append(row)
    return rows
 
 
def coverage(f_mhz):
    ok = total = 0
    for gy in range(H):
        for gx in range(W):
            total += 1
            if rssi((gx + 0.5) * CELL, (gy + 0.5) * CELL, f_mhz) >= SENSITIVITY:
                ok += 1
    return 100.0 * ok / total
 
 
for f, name in [(2412, '2.4 GHz'), (5180, '5 GHz')]:
    print(f'--- {name} ---')
    for row in render(f):
        print('|' + row + '|')
    print(f'area with good signal (>= {SENSITIVITY:.0f} dBm): {coverage(f):.0f}%')
    print()
هر کاراکتر، یک مربع ۲۵ سانتی‌متری از کف آپارتمان است؛ از ░ (تقریباً هیچ) تا █ (قوی‌ترین). خروجی واقعی اسکریپت:
output.txt
--- 2.4 GHz ---
|██████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓|
|██████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒|
|██████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒|
|██████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|██████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|██████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|██████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|██████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|██████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|██████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|██████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|██████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|██████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|██████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|██████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|██████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|██████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|██████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|██████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|██████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|██████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|██████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|██████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|██████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|██████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|██████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|███████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|██████████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|████████████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|██████████████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|█████████████████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|███████████████████████████████████████████▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
area with good signal (>= -70 dBm): 100%
 
--- 5 GHz ---
|██████████████████████████████▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒|
|██████████████████████████████▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░|
|██████████████████████████████▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░|
|██████████████████████████████▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░|
|██████████████████████████████▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░|
|██████████████████████████████▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░░|
|██████████████████████████████▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░░|
|██████████████████████████████▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░░|
|██████████████████████████████▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░░|
|██████████████████████████████▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░░|
|██████████████████████████████▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░░|
|██████████████████████████████▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░░|
|██████████████████████████████▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░░|
|██████████████████████████████▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░░|
|██████████████████████████████▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░░|
|██████████████████████████████▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░░|
|██████████████████████████████▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░░|
|██████████████████████████████▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░░|
|██████████████████████████████▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░░|
|██████████████████████████████▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░░|
|██████████████████████████████▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░░|
|██████████████████████████████▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░░|
|██████████████████████████████▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░░|
|██████████████████████████████▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░░|
|██████████████████████████████▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░░|
|██████████████████████████████▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░░|
|███████████████████████████████▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░░|
|████████████████████████████████▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░░|
|████████████████████████████████▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░░|
|███████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░░|
|███████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░░|
|██████████████████████████████▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▒▒▒▒▒░░░░░░░░░░░░░░░░|
area with good signal (>= -70 dBm): 75%
روتر سمت چپِ نقشه است و نور از چپ به راست محو می‌شود. در ۲٫۴ گیگاهرتز، کل آپارتمان روشن است: حتی اتاق آخر که پشت دو دیوار بتنی نشسته، هنوز در منطقه‌ی «کیفیت خوب» است و پوشش ۱۰۰ درصد است. همان آپارتمان در ۵ گیگاهرتز: اتاق نشیمن پر است از @ و %، ولی پشت دیوار اول نور کم می‌شود و پشت دیوار دوم، تقریباً خاموشی — پوشش مفید افت می‌کند به ۷۵ درصد. همان دو شبکه‌ای که در تنظیمات روتر می‌بینید، این‌جا به‌صورت دو نقشه‌ی نور دیده می‌شوند.
ⓘ
صادقانه: این مدل عمداً ساده است. موج واقعی در خانه فقط مستقیم حرکت نمی‌کند: از سقف و کف و دیوارهای جانبی بازتاب می‌شود (مالتی‌پث) و از درهای باز قاچاق می‌شود — و این بازتاب‌ها به ۵ گیگاهرتز هم کمک می‌کنند. اما این کمک‌ها همان‌قدر که فرکانس را زنده نگه می‌دارند، خودشان هم به‌ازای هر بازتاب جریمه‌ی فرکانسی می‌خورند؛ مدل ساده، خطِ اصلی داستان را درست نشان می‌دهد: جذب و بازتاب بیشتر + پراش ضعیف‌تر = اتاق پشتی در ۵ گیگاهرتز تاریک است.

# آزمایشگاه: خودت روتر باش

حالا نوبت شماست. نقشه‌ی همان آپارتمان با همان مدل، این‌جا در مرورگرتان روشن می‌شود. باند را عوض کنید و ببینید نور چطور جابه‌جا می‌شود؛ جنس دیوارها را از گچی به بتنی ببرید؛ و روتر را با ماوس جابه‌جا کنید تا ببینید موقعیت روتر چطور می‌تواند کل بازی را برعکس کند:
wifi_lab.exe — interactive
آپارتمان ۱۶×۸ متری همین‌جا با Canvas کشیده می‌شود — همان مدل اسکریپت Python مقاله.
باند را انتخاب کن…
−۳۰ dBm (قوی)  →  −۹۲ dBm و پایین‌تر (قطع)
ⓘ
راهنمای بازی: روتر را بچسبانید به دیوار مشترک اتاق پشتی و ببینید پوشش ۵ گیگاهرتز چطور جان می‌گیرد — این همان دلیلی است که توصیه‌ی کلاسیک «روتر را وسط خانه بگذار» جواب می‌دهد: موج ۵ گیگاهرتز به‌ازای هر مترِ اضافه و هر دیوارِ اضافه جریمه می‌خورد، پس بهترین جای روتر، نزدیک‌ترین نقطه به «هندسه‌ی سخت» خانه است، نه گوشه‌ی پشت کمد.

# پس کدام را انتخاب کنم؟

حالا که هر دو سمت معامله را دیدید، تصمیم هم ساده می‌شود. قاعده‌ی عملی این است: ۵ گیگاهرتز برای جایی که با روتر در یک دید هستید، ۲٫۴ گیگاهرتز برای همه‌جای دیگر. لپ‌تاپِ اتاق کار که کنار روتر نشسته و فیلم 4K می‌کشد: ۵ گیگاهرتز. دوربین نظارتی بالای انبار که فقط هر چند ثانیه یک عکس می‌فرستد: ۲٫۴ گیگاهرتز — چون نه سرعت لازم دارد و نه می‌شود بردش را قربانی کرد. همین دلیل است که تقریباً همه‌ی دستگاه‌های خانه‌هوشمند (لامپ، پریز، سنسور) عمداً فقط ۲٫۴ گیگاهرتز دارند: سازنده می‌داند این دستگاه‌ها ممکن است پشت دیوار بتنی انبار یا کنار پنل برق نصب شوند و ۵ گیگاهرتز آن‌جا می‌میرد.
روترهای امروزی هم به‌جای انتخاب شما، خودشان انتخاب می‌کنند: هر دو باند با یک اسم پخش می‌شود و روتر دستگاه را بسته به فاصله و کیفیت سیگنال بین باندها جابه‌جا می‌کند — اسم این رفتار Band Steering است. عملاً همان جدول این مقاله را، لحظه‌به‌لحظه و برای هر دستگاه جداگانه، روتر دارد اجرا می‌کند.
و اگر پوشش ۵ گیگاهرتز واقعاً لازم دارید ولی دیوار قوی است، جوابش فیزیکی است نه تنظیماتی: یک نقطه‌ی دسترسی دوم (یا مش) در سمت دیگر دیوار. هیچ تنظیمی در روتر نمی‌تواند کاری کند که موج ۵ گیگاهرتز از یک بتن مسلح رد شود — ۲۵ تا ۴۰ دسی‌بل یعنی یک‌سیصدم تا یک‌ده‌هزارمِ توان، و هیچ گین آنتنی این جیب‌خالی را پر نمی‌کند. کابل اترنت آن‌سوی دیوار، همان جادوی قدیمی است که هنوز کار می‌کند.

# و بعد، ۶ گیگاهرتز آمد

داستان تمام نشده است. وای‌فای 6E باند سومی اضافه کرد: ۶ گیگاهرتز — کانال‌های پهن‌تر و باز هم خلوت‌تر برای سرعت‌های بالاتر. و حدس زدنش سخت نیست: رفتارش پشت دیوار هم بدتر از ۵ گیگاهرتز است. همان معامله، با قیمت بالاتر. صنعت وای‌فای به‌جای خلاف کردن قانون فیزیک، دور آن چرخیده است: هر فرکانس بالاتر یعنی فضای داده‌ی بیشتر و شعاع کمتر — و جبرانش نه با تنظیمات، که با معماری: روترهای مش، چند نقطه‌ی دسترسی، و آنتن‌هایی که در هر اتاق یک‌به‌یک جای خودشان را پیدا می‌کنند.
و نکته‌ای که از وای‌فای بزرگ‌تر است: هر جا در مهندسی یک «سریع‌تر» می‌بینید که مفت به نظر می‌رسد، جای معامله را پیدا کنید. ۵ گیگاهرتز سریع نیست «چون بهتر است»؛ سریع است چون پهنای باند بیشتری خریده و در عوض نفوذ را داده است. شناخت این معامله‌ها همان مرز بین «تنظیمات را کورکورانه عوض کردن» و «می‌دانم چرا آنتن پر است و سرعت نیامده» است.
takeaway.txt
فرکانس، معامله‌ای با فیزیک است: هر چه بالاتر، داده‌ی بیشتر و نفوذ کمتر.

# مقالات مرتبط